با عنایت به وضع کنونی آب در جهان و افزایش تقاضای روزافزون آن، توجه به راهکارهای کاهش تقاضا علاوه بر افزایش حاشیه اطمینان و امنیت در عرضه منابع موجود، سبب رواج فرهنگ مصرف بهینه در سیاست های کلان دولت ها شده است، یکی از روش های تامین آب، واردات آب مجازی در قالب واردات مصنوعات، مواد غذایی و محصولات پرمصرف کشاورزی است که متضمن انباشت آب شیرین در داخل کشور برای ایجاد بستر لازم برای مصرف در صنعت و سایر بخش های با توجیه اقتصادی معقول خواهد بود که در این مقاله علاوه بر معرفی سابقه و مفهوم آب مجازی، آب مجازی مربوط به بخش کشاورزی محاسبه قرار گرفته و در انتها نتیجه گیری و پیشنهاد های عملی ارایه می شود.

باتوجه به تشدید کمیابی آب در کشورهای مختلف و از جمله ایران، موضوع آب مجازی و تجارت آن از اهمیت ویژه­ای در برنامه ریزی و سیاست­گذاری کلان آب در آینده برخوردار شده است. در این پژوهش سعی شده طی سال­های 95-1371 مزیت های صادراتی، مقادیر آب مجازی خروجی و ارزش هر متر مکعب آب مجازی صادر شده برای محصولات صادراتی اصلی (پسته، خرما، زعفران، کیوی و سیب) برآورد و ارتباط صادرات آب مجازی با مزیت های صادراتی بررسی گردد. نتایج نشان داد که بطور متوسط طی دوره مورد بررسی، صادرات آب مجازی و ارزش آن برای محصول پسته به ترتیب معادل سالانه 9/4 میلیارد مترمکعب و 149/0 دلار به ازای هر مترمکعب و شاخص مزیت نسبی آشکار شده متقارن نیز بیانگر وجود مزیت صادراتی پسته در همین دوره می­باشد. این در حالی است که ضریب همبستگی بیانگر ارتباط منفی و معنی­دار بین ارزش صادرات آب مجازی و مزیت صادراتی بوده که نشان دهنده عدم تطابق الگوی صادرات آب مجازی با مزیت رقابتی پسته خواهد بود. در مورد محصول زعفران نیز این ارتباط منفی، مشابه پسته بیانگر عدم تطابق بین الگوهای تجاری و ارزش آب مجازی بوده و در مورد محصول خرما نیز عدم وجود رابطه معنی­دار بین ارزش هر مترمکعب آب مجازی صادراتی و مزیت صادراتی نیز این عدم تطابق را تأئید می­نماید. این در حالی است که کاراترین وضعیت مربوط به صادرات محصولاتی کیوی و سیب بوده است. براین اساس همسویی سیاست های تجاری و سیاست­های حفاظت از منابع آبی در شرایط فعلی کشور و بحران منابع آبی بیش از پیش ضرورت خواهد داشت.

کشور ایران با محدودیت منابع آب مواجه است و از طرفی همه فرایندهای تولیدی و خدماتی نیازمند استفاده از آب است. لذا ارزیابی وضعیت آب­بری فعالیت ها و ارائه روش های بهینه­سازی آن اهمیت بسیار زیادی دارد. بر این اساس، هدف مطالعه حاضر ارزیابی آب مصرفی در تولید هر کیلووات ساعت برق و بررسی وضعیت آب مجازی در فرایند صادرات و واردات برق ایران است. برای این منظور از دو روش تحلیل مسیر ساختاری و رهیافت فنی-پایه استفاده شده است. نتایج نشان داد که  نیروگاه‎های کشور به طور متوسط به ازای تولید هر کیلووات ساعت برق، 5/1 لیتر آب به طور مستقیم مصرف می­کنند. هم چنین طبق نتایج ‎روش تحلیل مسیر ساختاری، در زنجیره‎ تولید برق تا قبل از رسیدن به نیروگاه، به ازای هر کیلووات ساعت برق، 5/2 لیتر آب به طور غیرمستقیم مصرف می‎شود. لذا کل زنجیره، 4 لیتر آّب به ازای هر کیلووات ساعت تولید برق، مصرف می‎کند. از کل آب مصرف شده در زنجیره‎ تولید برق که بیش از یک میلیارد متر مکعب است، 38% آن مستقیماً در نیروگاه‎ها و 62% دیگر آن در زنجیره‎ تولید، مصرف شده است.

شوری و سدیمی بودن خاک یکی از مشکلات بارز در خاک های مناطق خشک و نیمه خشک است. آبشویی نمک های محلول، یکی از روش های اصلاح و به سازی خاک های شور و سدیمی است. هدف از این پژوهش، تعیین میزان آب آب­شویی لازم به دو روش غرقاب دایم و متناوب، مقایسه این دو روش با یکدیگر، با توجه به ویژگی های خاک قبل از آب­شویی روی خاک های استان مرکزی بوده است. به­منظور تهیه نمونه خاک در هر منطقه، تعداد پنج نمونه، از سطح تا عمق نیم متری از پروفیل خاک با فواصل ده سانتی متری، برداشت شد. نمونه های خاک به همان ترتیبی که از نیم­رخ خاک برداشت شده بودند، درون استوانه هایی که به این منظور طراحی شدند، قرار داده شد. عملیات آب­شویی به میزان 50 سانتی متر در پنج تناوب انجام شد. هدایت الکتریکی و نسبت جذب سدیم خاک پس از آب­شویی اندازه گیری و با مقادیر این دو پارامتر قبل از آب­شویی مقایسه گردید. به منظور تعیین مناسب ترین روش آب­شویی آزمون آماری مقایسه میانگین دانت انجام گردید. نتایج نشان داد که آبشویی باعث شوری زدایی و سدیم زدایی شده به طوری که به طور متوسط تا عمق مورد نظر، شوری خاک از 12/20 به 80/7 dS/m در روش غرقاب دایم و 63/5 dS/m در روش متناوب کاهش یافته و هم چنین درصد سدیم تبادلی از 35/40 به 11/37 در روش غرقاب دایم و 18/29 در روش متناوب کاهش یافته است. نتایج نشان داد که آب­شویی نمک های محلول به روش متناوب در هر سه منطقه راندمان بالاتری داشته و می توان روش غرقاب متناوب را برای آب­شویی خاک های منطقه مورد مطالعه توصیه نمود

عدم توازن بین عرضه و تقاضای آب در کشور، مدیریت منابع آب را به خصوص در بخش کشاورزی با چالش روبرو ساخته است. از طرفی مبادلات بین المللی محصولات کشاورزی و تجارت آب مجازی که به عنوان آب نهفته شده در کالاها تعریف میشود، میتواند یکی از راهکارهای مدیریت آب باشد. آب پنهان یا آب نهفته مقدار آبی است که در فرآیند تولید یک کالا یا محصول از لحظه شروع تا پایان، مصرف میشود. این مفهوم همچنین به صورت آب مجازی یا آب سایه ای نیز شناخته میشود. چغندرقند و نیشکر از جمله محصولاتی میباشند که نیاز آبی بالایی دارند. در این تحقیق با استفاده از نرم افزار کراپ وات مقدار نیاز آبی خالص و آب مجازی تولید محصول چغندرقند، نیشکر و شکر حاصل از آنها محاسبه گردید و سپس به بررسی مبادله آب مجازی و میزان وابستگی این محصولات به سایر کشورها پرداخته شد. در این تحقیق نشان داده شد که در صورت واردات شکر از سایر کشورها، به جای تولید در داخل براساس کشت چغندرقند و نیشکر در استانهای مختلف ایران، در مجموع حدود 13 میلیارد مترمکعب آب در طی دوره 1393-1384 صرفه جویی میشد. درعین حال، براساس آمار واردات شکر در دوره مزبور، بیشترین میزان واردات آب مجازی این محصول مربوط به کشورهای امارات متحده عربی، برزیل، سوئیس، انگلستان و هند میباشد. با توجه به اثرات بلند مدت تجارت آب مجازی، وابستگی بیش از حد به سایر کشورها ریسک امنیتی به دنبال دارد.

ترکیب صادرات منابع و غیر منابع برای رشد و توسعه اقتصادی کشورها از اهمیت خاصی برخوردار است. بطوری که اگر صادرات منابع جایگزین صادرات غیرمنابع شود حجم صادرات بدون تغییر می ماند، اما تولید در بخش صادرات غیرمنابع کاهش می یابد. از طرف دیگر اگر درآمد حاصل از صادرات منابع صرف واردات شود بخشی از صادرات غیرمنابع آسیب می بیند. به دلیل اهمیت موضوع در مقاله حاضر اثرات جایگزینی صادرات منابع بر صادرات و واردات غیرمنابع برای 18 کشور دارای سوخت، فلزات و سنگ های معدنی، طی سال های 2000-2016 مورد بررسی قرار می گیرد. نتایج نشان می دهد در کشورهایی که وابستگی شدیدی به صادرات منابع دارند، صادرات منابع باعث کاهش صادرات غیرمنابع و افزایش واردات می شود. با آنکه در کشورهای دارای درآمد پایین و کشورهای توسعه نیافته و همچنین در کشورهای دارای حکمرانی خوب و توسعه یافته، صادرات منابع باعث کاهش صادرات غیرمنابع می شود؛ اما در کشورهای دارای حکمرانی خوب و توسعه یافته، این اثر کمتر بوده و صادرات منابع باعث تقویت صادرات غیرمنابع می شود.

مقاله پژوهشیمقدمه: آمیب های آزادزی، تک یاخته های بسیار شایعی هستند، که دارای زندگی دوگانه یا آمفی زوئیک بوده و قادرند ضمن زندگی آزاد به طور اتفاقی انسان را نیز آلوده نمایند. آلودگی منابع آبی به ویژه آب شرب با آمیب ها می تواند تهدیدی برای سلامتی افراد باشد و با شناسایی آمیب می توان به پیشگیری و کنترل بیماری کمک شایانی کرد. هدف از این مطالعه، جداسازی و شناسایی آکانتامبا و نگلریا از آب شرب قزوین با استفاده از روش های مورفولوژی و مولکولی بود.روش ها: در این مطالعه، 120 نمونه آب شرب، گرم و سرد از نقاط مختلف قزوین جمع آوری شد. نمونه های به دست آمده، کشت داده شدند. جهت تشخیص گونه نمونه های جدا شده از روش PCR استفاده شد. تست اسمو و ترموتولرنس، جهت بررسی پاتوژنیسیتی ایزوله ها انجام شد و معنی داری 0/05 > P در نظر گرفته شد.یافته ها: نتایج آنالیز مورفولوژی و مولکولی نشان داد، که (22/5 درصد) 27 از ایزوله ها آلوده به آمیب های آزادزی هستند. در بین ایزوله های مثبت 16/7 و 5/84 درصد از نمونه ها به ترتیب آکانتامبا و نگلریا شناسایی شد. آزمون آماری، اختلاف معنی داری بین نسبت آلودگی دو آمیب در آب شرب را نشان داد. نتایج تست پاتوژنیسیته نشان داد، که 55 درصد از ایزوله های آکانتامبا پاتوژن هستند.نتیجه گیری: مطالعه ی حاضر توصیه کرد که برای سلامت عمومی به تصفیه ی مناسب آب آشامیدنی توجه بیشتری شود.